A
Kultura i sztuka

Agaton Giller

Dziennikarz i pisarz, konspirator i działacz niepodległościowy

9 stycznia 1831data urodzenia
18 lipca 1887data śmierci
żył 56 latdługość życia
Opatówkomiejsce urodzenia
5osiągnięć

Biografia

Agaton Giller, urodzony 9 stycznia 1831 roku w Opatówku, był synem żołnierza napoleońskiego Jana Kantego Gillera i Franciszki z domu Szpadkowskiej. Samodzielnie kształcił się w Kaliszu, Warszawie i Łomży, a następnie studiował historię i literaturę polską. W czasie Wiosny Ludów próbował przedostać się na Węgry, lecz został aresztowany w Raciborzu. Po uwolnieniu z więzienia w 1850 roku pracował jako nauczyciel domowy na dużych dworach ziemiańskich, a później wyemigrował do Krakowa, gdzże uczęszczał na wykłady Uniwersytetu Jagiellońskiego.

W 1853 roku został wydany przez żandarmerię rosyjską i więziony w Cytadeli Warszawskiej pod zarzutem działalności antyrosyjskiej. Skazany został na katorgę w Syberii, gdzra przez 16 miesięcy był przykuty do żelaznego drąga. Po uwolnieniu w 1858 roku ustabilizował się w Irkucku, gdzie założył polską szkołę.

W październiku 1860 powrócił do kraju i zaangażował się w działalność patriotyczną. Był korespondentem „Czasu”, członkiem Komitetu Centralnego Narodowego oraz redaktorem pism powstańczych, m.in. „Strażnicy”, „Ruchu” i „Wiadomości Polskiej”. W 1863 roku objął funkcję prezesa Rządu Narodowego. Po upadku powstania styczniowego wyemigrował do zagranicy, m.in. do Saksonii, Lipsku, Paryża czy Stanisławowa, gdzże aktywnie współpracował z polską diasporą.

Pisarz i publicysta zajmował się także tematyką podróżnicząco-krajoznawczą. W 1876 roku w Lwowie wydana została jego książka „Z podróży po kraju słowackim”. Giller zmarł 18 lipca 1887 roku w Stanisławowie z powodu zapalenia płuc. Jego pogrzeb odbył się na cmentarzu Sapieżyńskim, a po jego zniszczeniu w latach 80. XX wieku prochy przeniesiono na Powązkach w Warszawie.

Źródło: artykuł w Wikipedii

Najważniejsze osiągnięcia

  1. Prezes Rządu Narodowego w 1863 roku podczas powstania stycznowego
  2. Współzałożyciel i działacz Związku Narodowego Polskiej w USA
  3. Autorskie prace pisemne, w tym „Z podróży po kraju słowackim” i liczne publikacje powstańcze
  4. Założenie polskiej szkoły w Irkucku podczas wygnania w Syberii
  5. Współtworca Muzeum Narodowego Polskich w Rapperswilu

Ciekawostki

?

Był autodydaktą i przez 16 miesięcy w Syberii był przykuty do żelaznego drąga w ramach katorżnego chodu na piechotę

?

Współorganizował Legion Polski w Turcji oraz brał udział w powstaniu stycznowym jako jeden z najważniejszych organizatorów

?

Jego pomnik został odsłonięty w 1907 roku na cmentarzu w Stanisławowie, a po jego zniszczeniu w czasach ZSRR, prochy zostały przeniesione na Powązki w Warszawie

Urodzeni w tym samym czasie

Wszyscy sławni →